For best IPTV provider, please visit: WWW.IPTV.CAT For best IPTV provider, please visit: WWW.IPTV.CAT
DEZE FILM GAAT OVER INDIAANSE INTERNATEN EN KOSTSCHOLEN...
EN BEVAT DISCUSSIES OVER SEKSUEEL GEWELD
For best IPTV provider, please visit: WWW.IPTV.CAT For best IPTV provider, please visit: WWW.IPTV.CAT
VANAF 1894 DWONG DE CANADESE REGERING INHEEMSE KINDEREN...
NAAR GESEGREGEERDE KOSTSCHOLEN TE GAAN
DE SCHOLEN WAREN OPGEZET OM 'HET INDIAANSE PROBLEEM OP TE LOSSEN'
DE MEESTE WERDEN GELEID DOOR DE KATHOLIEKE KERK
LEERLINGEN SPRAKEN OVER MISBRUIK EN FLUISTERDEN OVER VERMISTE KLASGENOTEN
Overal in het land uitingen van rouw en verdriet.
Vlaggen hingen halfstok, er werden waken gehouden...
en schoenen stonden voor de 215 onbekende graven...
op het terrein van een voormalig internaat in Kamloops.
Het rijt oude wonden open bij verscheurde inheemse gezinnen.
Hallo. - Gefeliciteerd, pap.
Dank je. - Ja.
Waar ben je?
Ik kijk naar de plek waar je geboren bent.
De St. Joseph's Mission.
Echt waar?
Mijn god. Ik denk al de hele dag aan die plek.
Ik had geluk.
Mijn hemel.
St. Joseph's Mission Residential School sloot in 1981.
Het wordt in verband gebracht met lichamelijk en seksueel misbruik.
Williams Lake First Nation ligt 300 km ten noordwesten van Kamloops...
waar eerder al mogelijke graven zijn gevonden.
We hebben Willie Sellars, chief van Williams Lake First Nation.
Goed je te zien, chief. Fijn dat je even tijd kan maken.
Nee, jij bedankt.
Wat ging er door je heen?
Je bent boos en walgt ervan.
Je bent gekwetst, en het triggert me.
M'n vader ging naar een internaat, en m'n oma ook.
M'n oma werkte er zelfs.
We zien elke dag de gevolgen in onze gemeenschap.
Je wilt die mensen verantwoordelijk stellen.
Je wilt ze ter verantwoording roepen.
WILLIAMS LAKE FIRST NATION ONDERZOEKT MISBRUIK...
EN STERFGEVALLEN IN DE NABIJGELEGEN ST. JOSEPH'S MISSION
CHARLENE BELLEAU ONDERZOEKER
WHITNEY SPEARING ONDERZOEKER EN ARCHEOLOOG
Ik ben erdoor. - Ik ook.
Volgende.
Goed.
'De indianen, nomadisch, willen gaan en staan waar ze willen.
Logisch dat hun kinderen moeite hadden met de opsluiting op school.
Daarom zijn er meerdere weggelopen.
Een van hen, een jongetje, werd dood in het bos gevonden.'
'Twee meisjes zijn vrijdagavond weggelopen.
Ze zijn verdronken en er is maar één lichaam gevonden.'
'Pater Dunlop is van streek...
maar ik weet zeker dat niemand van de school blaam treft.'
M'n oom pleegde zelfmoord op de school.
Een lijkschouwer kon het niet eens onderzoeken.
'Waarom gaan ze dood?'
'Het is een dode indiaan, en wat dan nog?'
Velen van hen waren slachtoffer.
Cyril Paul pleegde zelfmoord.
Oliver Johnson pleegde zelfmoord.
Dat ben ik. Daar.
Wakker worden. Kyé7e slaapt.
Wakker worden, Kyé7e.
In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen.
Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw naam worde geheiligd...
Uw koninkrijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schulden...
gelijk ook wij onze schuldenaren vergeven.
Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Amen.
Heb je nog nieuwe details gevonden in Williams Lake...
over mijn verhaal?
Over wat er is gebeurd? - Ja.
Wil je het weten?
ED ARCHIE NOISECAT VADER VAN JULIAN
Het is niet iets waar je zomaar over begint.
Het is behoorlijk geheimzinnig.
Je werd in een missieschool geboren en toen maar afgedankt.
Nou, bij iets wat...
zo belangrijk is voor ons bestaan...
wil ik het hele verhaal horen.
We kennen het hele verhaal niet. Ik ken het niet.
Je moeder is de enige die het weet.
Het blijft maar beschadigen.
Er komt geen einde aan.
Het is belangrijk om naar huis te gaan...
nu ze proberen de waarheid te achterhalen.
Ik wil er zo graag heen, maar je weet hoe de wegen zijn.
Je wilt er nooit graag heen.
Zo vaak ga je niet naar huis.
Met dit lied wil de familie de overlevenden eren...
van de Kamploops Indian Residential School.
Hun moeder, oma...
tante en zus, die hier ook op school zaten.
Het is zaterdagavond, kom op.
Laten we dansen.
Laten we plezier maken hier bij Kamloopa 2022.
Oké, Kamloopa.
Wat vind je ervan?
Men's Traditional...
Laat je horen, Kamloopa.
Zo te zien haalt de jury ze weg.
Ik ben niet jong meer, oma.
Ik voel me een oude man.
Hoi. - Vertrekken jullie?
Ik blijf nog een nacht. - Echt? Jij en je moeder?
Ja. - Adult Men's Traditional...
nummer 534, Peter White.
Ik zit er vast niet bij. - Je weet maar nooit.
Ik heb niet gewonnen.
En de winnaar, nummer 529...
Julian Brave NoiseCat. - Allemachtig.
De kampioen in Junior Adult Men's Traditional...
kom naar voren, Julian.
Allemachtig. - Je kampioen, Julian Brave NoiseCat.
Kukstsémc. - Daar is hij.
Bedankt dat je bent gebleven, Kyé7e.
Ik weet niet of dat nog eens gebeurt.
Waarschijnlijk niet.
Ik hou van je. - Ik ook van jou.
We gaan verder met Junior Adult Men's Chicken.
Leuk je te zien. - De vierde plaats, nummer 645...
Lloyd Abraham.
Ik hoop dat je goed slaapt.
Zal ik doen. - Ik hou van je.
Ik hou veel van je, vergeet dat niet.
Ik weet het.
M'n foto's wel, maar ik zal kijken...
of ik een album kan vinden.
KYÉ7E, JULIANS OMA
Hier is het. - Laat eens zien.
Julian?
Een van de eerste keren dat m'n moeder me meenam zonder m'n vader.
Ik weet nog dat ze heel nerveus was, en ik ook.
Toen bouwden m'n neven een fiets voor me.
M'n moeder heeft deze, dus ik denk dat ik die neem.
Deze? - Ja.
Oké. Ga je gang.
Hoe zeg je 'foto' in het Secwepemctsín?
Dat ding, die doos. - De plek waar de foto is.
Voor we naar het internaat gingen, sprak iedereen Secwepemctsín.
Alleen Secwepemctsín, in de gemeenschap.
Verder niets, geen Engels.
Toen...
Toen gingen we naar het internaat om...
Ze probeerden dat uit ons te krijgen.
Er was zo veel aan de hand.
Sommige dingen waarover ik had moeten spreken.
Wat voor dingen?
SUGARCANE, INDIAANS RESERVAAT BRITISH COLUMBIA, CANADA
Hoi, Jean. Hoe gaat het?
Ik wil weten wat er met de kinderen is gebeurd...
die in de Mission zijn geboren.
OVERLEVENDE ST. JOSEPH'S MISSION
Ik weet niet of je het weet, maar m'n vader is daar geboren.
Alles was zo geheimzinnig.
Pas na jaren...
ontdekte ik dat sommige meisjes daar een kind hadden gekregen.
Weet je waar m'n vader is gevonden?
Ja, ik hoorde dat de nachtwaker hem had gevonden.
Ze wisten niet wie de moeder was.
Ze gingen alle meisjes in de buurt onderzoeken.
Ik was zo bang.
Ik vond het doodeng.
Als je opgroeit in een instituut als de katholieke kerk...
heb je strenge regels.
Je volgde hun ethiek.
Het was een zonde.
Degenen die zeiden dat het een zonde was...
waren overal verantwoordelijk voor.
10, 20, 30...
232. - 233 dus.
Oké, hij is terug. Ik heb een foto.
ONDERZOEKERS GEBRUIKEN GRONDRADAR OM TE ZOEKEN...
NAAR ONBEKENDE GRAVEN VAN LEERLINGEN VAN ST. JOSEPH'S MISSION
Herhaal 2,4. - Wacht even.
Zie je dat?
Augustine Charlie, 1943.
Het zit werkelijk overal.
Allemaal namen.
Patrick Paul, 1959. - Melvin Alphonse, 1976.
Ja. Moet je dat zien.
Het is een hele inscriptie.
Daar staat 'kan me niet schelen'.
'Lucy's baby.'
'Nog 73 dagen en dan naar huis.'
Herinnert iemand zich de namen van personeelsleden...
of andere broeders of priesters?
Broeder McDonald.
Broeder Girard.
Pater Casey.
Pater Morris.
Pater...
Price.
Ik werd misbruikt door pater...
Price.
ROSALIN SAM OVERLEVENDE ST. JOSEPH'S MISSION
Niemand luisterde naar me.
Ik zei het tegen m'n oma. Ze wilde me er niet over horen praten.
Ik ging naar de non. Ze zei dat ik het de priester moest vertellen.
Ik vertelde het hem. Ga naar de indianenagent, zei hij.
Ik vertelde het de indianenagent, die me naar de politie verwees.
Ik vertelde het de politie.
Die vertelde het m'n vader, en hij roste me af.
Toen zei ik: oké.
Ik kocht een fles wijn en werd dronken.
Ja. - Toen was ik alcoholist.
Je mag best huilen. Het geeft niet.
Laten we elkaar gewoon vasthouden.
Ik denk aan de internaten.
Die jonge mensen en kinderen lijden.
Hun ouders hebben nooit doorstaan wat zij doorstaan.
Ik ben Charlene.
Net als jullie wil ik niet leven met die woede...
veroorzaakt door de internaten.
Ze kunnen met ons samenwerken, of we overwegen wettelijke stappen.
Sleep je ze voor de rechter? - Ja.
Onze gemeenschap is genoeg genaaid door iedereen.
Dat doen we niet nog eens.
Of het nu de oblaat is, de regering, wie dan ook.
Je moet je verantwoorden, en daar gaan we nu mee beginnen.
Hallo, tante. - Hoi.
Hulp nodig?
Hij is niet eens stabiel.
49 GT.
Is dat hun nummer?
Toen ik hier was, was mijn nummer 165.
Iedereen kreeg een nummer. In plaats van je bij je naam te noemen...
gebruikten ze een nummer.
Schepper van alle goede dingen...
ik bid tot u en dank u dat u Julian bij ons hebt gebracht.
Julian, ik vraag je je ogen te openen...
je oren, je hart.
In deze schuur.
Hier lieten ze ze hangen.
Aan drie stokken. Ze geselden ze tot ze buiten westen raakten.
Onze ouderen kijken nu naar je.
Zodat je onze verhalen aanhoort.
Je bent getuige van een tijd in de geschiedenis...
waarin onze mensen zich zullen verzetten.
Je zult ervoor zorgen dat mensen verantwoordelijk worden gehouden...
voor alles wat ze ons hebben aangedaan.
Kerken in het hele land zijn het doelwit geworden van vandalisme...
of brandstichting in de afgelopen weken na de ontdekking van graven...
bij internaten geleid door de katholieke kerk.
De premier noemt de aanvallen onaanvaardbaar en verkeerd.
RICK GILBERT, VOORMALIG CHIEF WILLIAMS LAKE FIRST NATION
Ik wil dit op de vloer voorin leggen...
en wil dat je heel langzaam rijdt.
Een verhaaltje.
Weet je nog dat ik je vertelde over de straf...
op de Mission toen we klein waren?
We waren in een oude kapel...
die was omgebouwd tot klaslokaal.
Als we betrapt werden op praten in de klas of iets deden...
moesten we zo'n boek...
ongeveer een uur boven ons hoofd houden.
Zie je het voor je, een kind van zes of acht, knielend op de vloer...
en zo'n ding boven z'n hoofd?
Oké, schat. Langzaam rijden.
Denk aan het kindje Jezus.
Ja, hij doet het nog.
Alles moest eruit...
toen ik dacht dat ze de kerk in brand gingen steken.
Er zijn meerdere kerken afgebrand in de omgeving.
Er zijn heel boze mensen.
Ze geven de kerk de schuld van de wandaden op de internaten.
Mensen zijn mensen, menselijk.
Daar houden we Jezus niet verantwoordelijk voor.
Bid voor ons.
- In naam van de Vader...
Ga zitten, klas.
Ik vraag nog eens terug te denken aan jullie les...
over telefoonmanieren.
Kun je me vertellen wat je moet onthouden als je de telefoon gebruikt?
Ken je het vers dat zegt:
'Wil je de hele dag gelukkig zijn, maak het dan voor een ander fijn.'
Hou je handen niet bij je gezicht. Handen omlaag.
Laat zien of je je handen op je lessenaar kan leggen.
Het was altijd in de eerste week van september.
De veewagen kwam van de Mission...
en liet alle kinderen van het reservaat instappen.
Ik zie nog voor me hoe mensen...
hun huilende kinderen naar die wagen sleepten.
Niemand lukt het weg te komen.
Toen ik naar de Mission moest...
keek ik ernaar uit, want ik zou daar zijn...
met al m'n broers en zussen en vriendjes.
Maar ik hoorde een ander verhaal toen ik op de Mission was.
M'n ouderen hechtten zo veel waarde aan dit geloof...
dat ik het gevoel heb...
dat er ergens waarheid in zit.
Ik heb nog veel twijfels.
Dat weet ik. - Want ik moet op zoek...
naar een directe DNA-link.
We hebben de DNA-link. - Nee.
Jawel. - Nee.
Toch wel.
Ze hebben alleen Ierland, dus daar kan hij vandaan komen.
Nee, schat. Ik leg het je uit.
We hebben de DNA-test laten doen.
Daaruit blijkt 50 procent Ierland...
45 procent inheems...
en 5 procent Schotland.
Dat zegt wel iets.
Het kan iedereen zijn. - Nee.
Zie je dit?
De enige mensen in je DNA-lijn zijn McGraths.
Niet waar. - Jawel.
Oké. Brian McGrath?
Hij is een achter- of achterachterneef.
Het is hier keer op keer bewezen.
Ik heb meer bewijs nodig.
Dat is pater McGrath.
Oké, ik neem deze. We beginnen met deze.
Dit gaat over priesters die zijn overgeplaatst.
'Wat er in Vancouver gebeurde.
Waarom pater Malliard hem wegstuurde.
Hij is een plaag voor de kinderen.
Je hebt me genoeg werk gegeven.
Een uitzonderlijk waakzame voogd van de moraal van de kinderen.'
INDIAANSE EN ESKIMO-MISSIES
Hun geest ontwaakte een land, de kinderen die nooit thuiskwamen.
Voor velen is dit een einde aan de doodse stilte...
die hun verhalen zo lang omringde.
Deze dag valt samen met Orange Shirt Day...
een dag die inheemse kinderen eert die uit hun huis zijn gehaald.
Mag ik een doos met twaalf oranje donuts?
Allemaal oranje? - Inderdaad.
Ik neem er een, Willie. - Wil je er een?
Ik zal je er een geven.
Nee.
Wilt u er een? - Dank je.
Kom op, jongens.
Wil jij er ook een?
Chief Willie Sellars van de Williams Lake First Nation.
Ik ben overweldigd door de steun die we hier vandaag krijgen.
De eerste Waarheids- en Verzoeningsdag ooit in Canada.
Een nationale feestdag, kan je het geloven?
We moeten de waarheid blijven vertellen...
en elkaar blijven steunen.
Kijk. Een ambulance.
Wat gebeurt er?
Ik weet het niet.
Dat is niet goed. - Wat?
Ik weet het niet.
Je vraagt steeds of ik in orde ben, wat ik doe en hoe het met me gaat.
Ken je Skyla? - Ja.
Haar vader heeft zichzelf verwond. Hij probeerde zelfmoord te plegen.
Hoe bedoel je 'geprobeerd'? - Hij is gereanimeerd.
Is hij dood?
Ik denk niet dat hij het gaat redden.
Stan was een goede vriend van pap.
Gaat het?
Kom hier. - Hallo.
Wil je een familiefoto?
Oom. - Hij komt later terug.
Ik weet het. We zijn opgegroeid in de St. Joseph's Mission.
We hadden het over ijshockey. - IJshockey.
Wat voor cheerleader ben jij?
Het was die cheerleader.
Van Rick en Anna Gilbert voor al onze vrienden en familie bij Sugercane.
Een vrolijk kerstfeest en een veilig en gelukkig nieuwjaar.
Handen wat losser.
Handen weg bij je gezicht.
Omhoog. Iets omhoog.
Oké, omhoog.
Veel aanklachten in de zaak O'Connor kwamen uit de doedelzakband.
In de tijd dat ik erbij zat, was er veel misbruik.
Sommige meisjes raakten zwanger en hun kinderen werden geboren.
Slechts drie van die hele muur misbruikers zijn ooit veroordeeld.
De enige die nog leeft, is Doughty.
Dus ik denk dat de kans om informatie te krijgen van iemand...
die nog leeft, klein is.
Hallo. - Spreek ik met broeder Doughty?
Ja. - Hoi, met Charlene Belleau.
Ik zat op het internaat waar jij ook zat.
Herinner je je de kinderen die niet thuiskwamen...
of verdwenen toen je daar was?
Nee, lieverd. Dat weet ik niet meer.
Nee, er was niets toen ik daar was, lieverd.
Oké. - Maar het is triest, hè?
Je kent die kinderen. Lieverd, het spijt me, maar ik kan je niet helpen.
Oké? - Ja, je...
Het was fijn om met je te praten, oké?
Ben je... - Fijne dag nog.
Dag. - Oké, bedankt.
Laten we even teruggaan. Ik zet er nog wat op.
Anderhalf jaar geleden begonnen ze een onderzoek...
op het terrein rond de school met gebruik van grondradar.
De chief hoopt dat de bevindingen de overlevenden...
en het land de kennis geven om dit belangrijke werk voort te zetten.
Ik heb het gevoel dat ze iets vinden.
Ik ook.
De duivel is hier.
Oké, jongens.
Dikke knuffel, Lew. Ik hou van jullie.
Iedereen wil zo graag graven vinden.
Misschien zijn er geen.
Sommige mensen in de stad zullen zeggen:
'Al die ophef, en daar zijn geen graven.'
Heb je gehoord over baby's die in de Mission geboren zijn?
Dat is een lastige.
Het is al moeilijk om daar antwoord op te geven.
Ik begin te trillen.
LARRY EMILE, OVERLEVENDE ST. JOSEPH'S MISSION
Ik weet niet meer of het het jaar daarna was dat ik het zag.
De nonnen hadden een baby bij zich. Ze waren met z'n vijven.
We mochten niet bij de vuilverbrander komen.
Toen deed een van hen de deur open en gooide een ander de baby erin.
Het ging er heftig aan toe.
Ik ben de enige die nog leeft van de groep die dat heeft gezien.
Even wachten.
Ik zal het nooit vergeten, en vergeven is moeilijk.
De Williams Lake First Nation zal vandaag informatie vrijgeven...
na een geofysisch onderzoek...
van een terrein bij een voormalig internaat in de stad.
De First Nation zocht naar tekenen van mogelijke graven.
We zijn hier om de resultaten te presenteren...
van de eerste fase van geofysisch onderzoek op land...
rondom de voormalige St. Joseph's Mission Residential School.
Er waren tientallen jaren meldingen van verwaarlozing en misbruik...
en meldingen van kinderen die stierven of verdwenen.
In de meeste gevallen werden deze meldingen niet geloofd.
In het slechtste geval was er iets duisters aan de hand.
Er zijn 93 reflecties geregistreerd bij de St. Joseph Mission.
50 van de 93 mogelijke graven...
hebben niets met de begraafplaats te maken.
Ze vertonen allemaal verschillende kenmerken...
die wijzen op mogelijke menselijke resten.
Bel je moeder vandaag nog, als dat kan.
Denk je? Ik denk dat het nog te vroeg is.
Ik vroeg me af hoe mam zou reageren als ik er was.
Ik weet het niet.
Maar dan denk ik aan jou en mij.
Wat moeten we doen?
'Jullie zijn barbaren uit de steentijd die niets bereikten...
voor de blanken kwamen.
Alles wat jullie hebben, komt van ons. Jullie zijn de racisten, niet wij.
Jullie hebben je kinderen begraven.
Jullie hebben de graven niet gemarkeerd...
omdat jullie goedkope bijstandsparasieten zijn.'
'Waar waren jullie toen jullie kinderen werden misbruikt?
Het gebeurde met jullie walgelijke onverschilligheid.
Schaam je. Het gaat nu, zoals gewoonlijk, over geld.
Jullie misleiden en nemen geen verantwoordelijkheid.'
Er zijn drie manieren om 'alsjeblieft' te zeggen. De eerste is 'per favore'.
Per favore?
Per favore. Ja.
Il menu, per favore. - Ja. Dat is perfect, Rick.
Prego. - Ja.
RICK IS UITGENODIGD IN HET VATICAAN VOOR EEN ONTMOETING...
TUSSEN INHEEMSE CANADEZEN EN PAUS FRANCISCUS
Hé, schat. - Ja?
Wat voor sokken wil je erbij?
De geruite? - Ja.
Zit alles erin?
Extra sterke Tylenol voor je rug.
Dat is niet genoeg tandpasta. - Er zitten er een paar in.
Ik heb een pyjama voor je onder je ondergoed gestopt.
Oké. - Ik pak wat sokken.
Je hebt ze daar. - Nee, pyjamasokken.
Ik zal je missen.
Alleen dat?
Dit en voor twintig dollar aan benzine voor nummer twee.
Je bent nu een man.
Je bent geen jongen meer, zoon.
Ik ben dol op dat nummer.
Kom mee. We doen een hapje.
Ik snakte naar friet en jus.
Doe een wet T-shirt contest.
Je hoeft niet nat te zijn om m'n tepels te zien.
Alles wat je ziet...
is van ons.
Kom mee. - Oké.
Goed. Ik neem deze. - Bedankt.
Gaat het? - Ja.
Hoi, tante.
We hebben pizza. - Dat is goed.
Je bent lang. Langer dan je vader.
Ik was altijd al langer dan hij.
Een paar centimeter. Ik krimp.
Dat deel kunnen we ook klaarmaken. Net als broccoli.
Trek ze zo omlaag.
Een deel van de vraag die we proberen op te lossen, is dat er een gat is...
tussen mijn geboorte...
en toen ik met mijn pé7e en kyé7e bij Canim Lake woonde.
Want je weet wat er met mij is gebeurd, toch?
Nee. - Helemaal niet?
Nee.
Voor zover we weten, ben ik geboren in de Mission School.
Waar? - In Williams Lake.
Echt? - Ja.
Hoe paste m'n broer daar dan in?
Bij... - Bij jou.
Daar proberen we achter te komen.
Hij is m'n vader.
Hij en m'n moeder kregen wat, maar in het begin was er wat onrust.
Wil je moeder niets zeggen? - Nee.
Het doet haar pijn. - Het is te veel.
Ik voelde me m'n hele leven smerig als indiaanse in het internaat.
In het internaat leerden we ons schamen en schuldig voelen.
Dat draagt je moeder nog steeds met zich mee.
Leuk pizzafeestje, hè?
Leuk pizzafeestje, ja.
Het is niet zo makkelijk als ik dacht...
omdat ik volledig afgewezen ben.
Door je moeder? - Ja.
Ik probeer de rest van m'n leven die liefde te verdienen.
Ik snap het.
Als je wegging, keek ik tot je auto weg was.
Helemaal weg. - Helemaal uit het zicht.
Ik wachtte tot het laatste moment.
En je zei dat jij hetzelfde deed. - Dat is ook zo.
Als jij weggaat, kijk ik tot je helemaal uit het zicht bent.
Ik moest altijd huilen als ik je afzette op het vliegveld.
Hoe is het dan gebeurd? - Wat?
Ik heb het gevoel dat ik je probeer te helpen...
terwijl je niet echt beseft wat we delen.
Jij bent verlaten, maar hebt zelf ook verlaten.
Je zoekt erkenning van mij.
Nee, ik voel... Eigenlijk wel, ja.
Zeg maar wat je wilt, ik schrijf het wel op.
Weet je, het is gewoon...
Ik heb je niet verlaten.
Jawel.
Wat had ik moeten doen?
Ik was de weg kwijt en bezopen. Ik ging door het lint.
Toen zei ik tegen je moeder: 'Ik weet niet wat er mis is.
Ik huil elke dag en ik weet niet waarom.'
Dat zei ik tegen haar.
Kom op. Je kunt het.
Een groep inheemse mensen uit het hele land schrijft geschiedenis...
door naar Vaticaanstad te gaan...
en met paus Franciscus over verzoening te praten.
Vertegenwoordigers van inheemse groepen...
zullen vertellen over de impact van het systeem met internaten.
Er is niet toegezegd dat er excuses bij het bezoek zullen worden gemaakt.
Ze hopen dat daar na deze trip verandering in komt.
Het is bijna middernacht. Hoe laat heb jij het?
Het is pas 14.48 uur. - 14.48 uur?
Zie je het? - Mijn hemel. Ik zie het.
Ik lijk Mussolini wel. - Ik denk niet...
Vanaf hier lijkt het niet op jou.
Vind je van niet? - Het lijkt op je vader.
Als je een vader had, zou hij er misschien zo uitzien.
Ach, ja. En ik heb nog wat andere dingen gekocht.
Zie je het? - Oké. Ik zie het.
Dat is mooi, schat.
Rust goed uit, zodat je op je best bent.
Waar kom je vandaan?
Ik kom uit Anaham.
Anaham? - Ik ben Tanya Stump.
Hoi, Tanya. - Hoi.
Kom je uit het noorden? - Dat klopt.
Ja. - Nautley bij Fraser Lake.
Hoe oud was je toen je naar de Mission ging?
Ik was nog maar vijf toen ik voor het eerst ging.
Ik ben in oktober jarig, dus ik ben daar zes geworden.
Was dat Sugarcane? - Ja.
Zijn ze daar nu ook aan het zoeken? - Ja.
Er was ook iets over vier jongens die waren doodgevroren.
Ze probeerden weg te komen.
Ze waren erg jong.
Ze waren tussen de acht en tien jaar oud.
Pater McGrath was het schoolhoofd.
Je moet je adem inhouden in de tunnels.
Dat deden wij toen ik klein was.
Hier links ben ik opgegroeid.
We hadden geen stromend water.
Als ik van school wegliep, ging ik de struiken in.
Het gekke is dat niemand naar me ging zoeken.
Gelukkig ben ik zo ver mogelijk bij het reservaat vandaan gegaan.
Ik heb zweethanden.
Tot aan de randen.
Laird is best eng.
Hij schopte m'n kaakbeen in met de hulp van twee anderen.
Hij slaat me nu niet in elkaar.
Ik ken je verhaal, want het hele reservaat praatte erover.
Wat? Hoe?
Noemden ze je vuilnisbakjoch en zo?
Je moeder stopte je in een vuilnisbak.
Op een internaat.
Maar er was een band tussen ons...
omdat niemand ons wilde toen we klein waren.
M'n moeder wilde me niet omdat ik blank was.
Dus ze gaf me weg bij de bar toen ik zes maanden oud was.
Aan een familie die zwaar aan de drank was.
De moeder sloeg me keer op keer. Dat ging jarenlang door.
Daarom heb ik een hechte band met Edwin.
Niemand in het reservaat accepteerde ons.
We zijn samen opgegroeid. Iedereen lachte ons uit.
Ik weet nog wat er gebeurde.
M'n vader verkrachtte z'n kinderen en ik luisterde er 's nachts naar.
Ik woonde in een adoptiegezin.
Ze hadden elf kinderen. Zeven ervan pleegden zelfmoord.
En je was in St. Joseph's? - Ja.
Ik herinner me die priesters. Ik weet nog wat ze deden.
Je ging biechten omdat je eens per week moest biechten.
Ik was zes. Ik ging biechten.
Diezelfde priester trok je uit bed.
Voor de duidelijkheid, de politie doet dit niet.
We laten geen burgers...
in onze dossiers kijken en dingen meenemen.
Dat doen we niet. Maar als het nu niet gebeurt, wanneer dan wel?
'We zetten het vuilnis buiten en mochten niet bij de vuilverbrander.
Er stond een schoenendoos, en er lag een pasgeboren baby in.'
'Ze zag een baby in een doos bij de vuilverbrander.
Maar ze doen er niets mee.'
Die vrouwen leven niet meer.
Ze konden niet leven met wat ze hadden doorstaan.
Charlene, er is een dossier genaamd 'Adoptiegegevens van O'Connor'.
'Ik heb nooit een baby teruggekregen, maar vroeg de pater:
Wat heb je met de baby gedaan?
Tien dagen later was ik weer op de Mission en zei hij dat hij dood was.
Maar ik heb me altijd afgevraagd of dat ook echt zo was.
Misschien heeft hij hem zelf afgestaan omdat hij m'n voogd was.'
Hij had het allemaal gepland.
Hij had geregeld dat ze zouden gaan. Hij wist wat het zou kosten.
Hij wist hoelang ze daar zouden zijn.
De Children's Aid Society werd ook geleid door de katholieke kerk.
Ze maakten deel uit van een systeem.
Ongewenste indiaanse kinderen.
Ze zijn het product van een toename van onwettige geboortes...
en huwelijksproblemen onder indianen.
Tot een jaar geleden kwamen ze onder voogdij van de regering.
Adoptiebureaus slaagden er niet in een permanent thuis voor ze te vinden.
Wacht even, Lew.
Dit is onze geschiedenis als land.
Pas als we het goed inzien...
er deel van uitmaken, het begrijpen...
en ons erop toeleggen om beter te worden...
voldoen we aan het land dat we willen zijn.
We hebben werk te doen.
De weg naar verzoening is lang. Iedereen moet erbij betrokken zijn.
Alle Canadezen hebben een verantwoordelijkheid.
Waarom valt dit bezoek samen met het bezoek aan het Vaticaan?
Sommige critici zeggen dat u dit gebruikt...
als een fotomoment voor het bezoek aan het Vaticaan.
Wat is uw tegenargument? Waarom denkt u dat dat niet zo is?
Ik ben hier omdat Willie me heeft uitgenodigd.
Dit is een moment waarop een gemeenschap rouwt.
Ik had hier al maanden geleden willen zijn.
Ik ben er nu.
Ik voel schaamte en verdriet voor de rol die een aantal katholieken...
vooral die met educatieve verantwoordelijkheden...
hebben gespeeld in alles wat jullie heeft gekwetst.
In het misbruik dat is gepleegd en het gebrek aan respect...
voor jullie identiteit, cultuur en zelfs jullie spirituele waarden.
Dit druist allemaal in tegen het evangelie van Jezus Christus.
Voor het betreurenswaardige gedrag van leden van de katholieke kerk...
vraag ik Gods vergiffenis...
en ik wil u met heel mijn hart zeggen dat het me spijt.
God zegene u allen.
De Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
Bid voor me, vergeet dat niet. Ik zal voor jullie bidden.
Bedankt voor jullie bezoek. Dag.
Heeft de paus iets bevestigd? Excuses aangeboden?
Dossiers overhandigd? Compensatie? Artefacten terugbrengen?
Is er vandaag iets bevestigd?
Niets wijst erop dat onze delegatie...
Ik wil het even over de St. Joseph's Mission hebben.
Die werd geleid door de Oblaten van de Onbevlekte Maagd Maria.
Priesters werden gezien als de rechterhand van God.
Tegelijkertijd werden anderen als wilden gezien.
Ja. Helemaal fout.
Het is... - Ja.
Als de priester naar de slaapzaal kwam...
om kleine kinderen aan te randen...
zag de broeder die toezicht hield, wat er gebeurde.
Hij deed er niets aan.
En een van de ergste dingen is...
dat als ze ontdekten wat een priester deed...
hij werd overgeplaatst naar een andere parochie...
of een andere kostschool, en zo ging het maar door.
We hadden toen geen stem.
We konden geen aangifte doen. - Ja.
Dat stond de maatschappij niet toe. - Dat klopt.
In die tijd werd gedacht dat een priester of een broeder...
die iets verkeerd deed, weggestuurd moest worden...
zich moest terugtrekken, bidden, biechten en zijn leven veranderen.
Na de jaren 80 begon de kerk in te zien...
dat mensen met een psychische stoornis uit hun ambt moesten worden gezet.
Het was niet juist, en het waren vreselijke...
en tragische 100 jaren.
Drie generaties, misschien vier.
Ik denk vier, ja.
M'n oma werd misbruikt in de Mission. Ze probeerde weg te lopen.
Ik ben ook misbruikt door een priester op de kostschool.
Dat hield ik 30 jaar lang voor me.
M'n moeder werd misbruikt door een priester.
Zo ben ik geboren.
Ik vind het heel erg.
Het is niet goed te praten, maar het is een ziekte die erin is gegroeid.
Jullie vergiffenis aan ons ooit...
en dat kan niet snel, is wat wij nodig hebben om te helen.
Het is een wederzijdse zoektocht naar...
Ergens in de Bijbel staat...
dat spijt hebben pas de eerste stap is.
Je moet eraan werken. - Onderneem actie en...
We hebben excuses gehoord, maar er is niets gebeurd.
Ik leg al m'n vertrouwen in u...
Alleen in God, hè?
Ik zal doen wat ik kan. - Ja.
Ik voel me vereerd dat je wilde komen.
Heel erg bedankt. Ik zal je verhaal niet vergeten.
Welkom bij de beroemde Williams Lake Stampede.
Die legt het af.
Doe het, Chad.
Verdomme.
Charlene, dit is...
'Baby gered van vuilverbrander...
op de avond van 16 augustus 1959.'
'Een pasgeboren baby werd achtergelaten in een vuilverbrander...
van de Cariboo Residential School.
Een melkboer heeft de baby bij de Mission gevonden.
Hij hoorde wat en dacht dat het om een kat ging.
Hij ging kijken met een zaklamp, keek in de vuilverbrander...
en vond de pasgeboren baby in een kartonnen ijsdoos...
die gebruikt was als prullenbak.
Omdat de moeder van de kinderen toen nog niet bekend was...
werd hij simpelweg 'Baby X' genoemd.
De moeder bekende schuld aan het achterlaten van haar baby...
en werd veroordeeld tot één jaar gevangenisstraf.'
Mijn god.
Er staat: 'The Williams Lake Tribune...
28 september 1959.
Pasgeboren baby gered uit vuilverbrander.
Een pasgeboren baby werd gevonden in een vuilverbrander...
op de avond van 16 augustus in de Cariboo Residential School.
Mijn hele leven zei iedereen dat ik loog.
Toen kreeg ik weer nachtmerries.
Ik wist niet waar het over ging.
De priester stuurde me naar de Mission.
Ik moest de as uit de vuilverbrander halen en naar beneden brengen.
Hier moest ik gaten graven.
Hij zei dat hij er afval in gooide.
Er zaten stukjes bot en andere dingen in.
Ik ben blij dat je er bent. Je kan dit bij ons kwijt.
OVERLEVENDE ST. JOSEPH'S MISSION
Waar zag je ze de jongen begraven?
Waar was het? Hier?
Dat veld...
Ik ging wandelen en toen...
kreeg ik met de riem.
Daarom kon ik niet lopen.
Het was een klein meisje. - Een klein meisje.
Je bent zo dapper.
Is dit de plek waar je het over had?
Hier? - Daar.
Hier? - Ja.
Bedankt voor het vertellen. Ik hou van je. Oké?
Whitney?
Gaat het?
Elk schoolhoofd wist vanaf de opening...
tot de sluiting wat er speelde.
Ze waren allemaal op de hoogte van de verdwijning...
dood en geboorte van de baby's.
Dachten ze dat we dom waren, de rest van ons leven?
Dat niemand erachter zou komen?
Hé, schat.
Ik maai het laag af.
Prima. Vraag het niet aan mij, ik weet niets.
Nu moeten we opstaan.
Heilige Maria, bid voor ons zondaars nu en in het uur van onze dood.
Wees gegroet, Maria, vol van genade.
Mijn god.
Hij leeft nog. - Inderdaad.
Dat is bizar, hè?
Bedankt, Milah.
Gooi ik dit gewoon in het water? - Ja, graag.
Daar. Ik zag een vin.
Hallo.
Mam.
Kyé7e?
Goedemorgen, mam.
Goedemorgen. - Je hebt de nacht overleefd, Kyé7e.
Herinner me er niet aan.
We hebben Timmy's voor je meegenomen.
Hoe zeg je 'tabak' in het Shuswap?
Sxutlem.
Mam, we maken een reis.
We proberen te helen.
We wilden gewoon...
bij je komen zitten.
Ik bedoel, er is één...
gat in m'n leven als baby...
Als ik daar meer over wist...
zou ik meer rust kunnen vinden.
Ik praat er niet graag over.
Ik heb veel mee meegemaakt.
Mam.
Het blijft me bij.
Ik vraag me af waarom ik het nog hoor.
Mam. - Ik bid de hele tijd...
Mam, we houden van je.
Voor dingen die ik...
Ik hou zo veel van je.
Ik hou meer van je dan van wat dan ook, mam.
HONDERDDUIZENDEN KINDEREN...
GINGEN NAAR INDIAANSE SCHOLEN IN HEEL NOORD-AMERIKA
139 DOOR DE OVERHEID GEFINANCIERDE SCHOLEN IN CANADA EN 408 IN DE VS
DE LAATSTE SLOOT IN 1997
HET ONDERZOEK IN ST. JOSEPH'S MISSION...
HEEFT EEN PATROON VAN KINDERMOORDEN AAN HET LICHT GEBRACHT
ARCHIE NOISECAT IS DE ENIGE OVERLEVENDE VAN DE VUILVERBRANDER
INHEEMSE MENSEN LIJDEN NOG STEEDS ONDER DE INTERNATEN...
MAAR LEVEN NOG, ONDANKS DIE SCHOLEN
OPGEDRAGEN AAN ALLE KINDEREN...
DIE NAAR DE ST. JOSEPH'S MISSION WERDEN GESTUURD VAN DE NATIONS VAN:
TER NAGEDACHTENIS AAN CHIEF RICK GILBERT
Ondertiteld door: Gerard Langendoen